Thứ tư, Ngày 17 / 09 / 2014 Thời tiết

Ủy trung

 

UỶ TRUNG
 
Tên Huyệt:
Huyệt nằm ở giữa (trung) nếp gấp nhượng chân (uỷ ) vì vậy gọi là Uỷ Trung.
Tên Khác:
Huyết Khích, Khích Trung, Thối Ao, Trung Khích, Uỷ Trung Ương.
Xuất Xứ:
Thiên ‘Bản Du’ (LKhu.2).
Đặc Tính:
Ủy trung châm cứu huyệt Ủy trung
+ Huyệt thứ 40 của kinh Bàng Quang.
+ Huyệt Hợp của kinh Bàng Quang, thuộc hành Thổ.
+ Huyệt xuất phát kinh Biệt Bàng Quang và Thận.
+ Theo thiên ‘Tứ Thời Khí’ (LKhu.19): Uỷ Trung thuộc nhóm huyệt dùng để tả nhiệt khí ở tứ chi (Vân Môn [P.2], Kiên Ngung [Đtr.15], Uỷ Trung [Bq.40], Hoành Cốt [Th.11]).
Vị Trí:
Ngay giữa lằn chỉ ngang nếp nhượng chân.
Giải Phẫu:
Dưới da là chính giữa vùng chám kheo, khe khớp gối.
Da vùng huyệt chi phối bởi tiết đoạn thần kinh S2.
Tác Dụng:
Thanh huyết, tiết nhiệt, thư cân, thông lạc, khu phong thấp.
Chủ Trị:
Trị khớp gối viêm, cơ bắp chân co rút, vùng lưng và thắt lưng đau, thần kinh tọa đau, chi dưới liệt, trúng nắng.
Phối Huyệt:
1. Phối Uỷ Dương (Bq.39) trị gân co rút, cơ thể đau (Thiên Kim Phương).
2. Phối Côn Lôn (Bq.60) trị lưng đau lan đến thắt lưng (Thiên Kim phương).
3. Phối Ẩn Bạch (Ty.1) trị chảy máu cam không cầm (Thiên Kim Phương).
4. Phối Hành Gian (C.2) + Lâm Khấp (Đ.41) + Thái Xung (Th.3) + Thiếu Hải (Tm.3) + Thông Lý (Tm.5) + Túc Tam Lý (Vi.36) trị mụn nhọt mọc ở vai, lưng (Châm Cứu Tụ Anh).
5. Phối Chí Dương (Đc.9) + Công Tôn (Ty.4) + Đởm Du (Bq.19) + Thần Môn (Tm.7) + Tiểu Trường Du (Bq.27) + Uyển Cốt (Ttr.4) trị tửu đản, mặt và mắt đều vàng, Tâm thống, mặt đỏ vằn, tiểu không thông (Châm Cứu Tập Thành).
6. Phối Nhân Trung (Đc.27) trị lưng và đùi đau (Châm Cứu Đại Thành).
7. Phối Tiền Cốc (Ttr.2) trị nước tiểu rối loạn màu (Châm Cứu Đại Thành).
8. Phối Phục Lưu (Th.7) trị thắt lưng và lưng đau thắt (Châm Cứu Đại Thành).
9. Phối Ngư tế (P.10) trị 1 bên hông sườn đau tê (Châm Cứu Đại Thành).
10. Phối Tam Âm Giao (Ty.6) + Tam Lý (Vi.36) trị gối đau, bắp chân đau (Châm Cứu Đại Thành).
11. Phối Thừa Sơn (Bq.57) + Túc Tam Lý (Vi.36) trị chân đau (Châm Cứu Đại Thành).
12. Phối Côn Lôn (Bq.60) + Thận Du (Bq.23) trị thắt lưng đau (Châm Cứu Đại Thành).
13. Phối Bạch Hoàn Du (Bq.30) + Thái Khê (Th.3) trị lưng đau do Thận hư (Châm Cứu Đại Thành).
14. Phối Bá Lao + Đại Lăng (Tb.7) + Thủy Phân (Nh.9) trị trúng thử (Châm Cứu Đại Thành).
15. Phối Nhân Trung (Đc.27) + Xích Trạch (P.5) trị lưng đau do té ngã, chấn thương (Châm Cứu Đại Thành).
16. Phối Hành Gian (C.2) + Kiên Tỉnh (Đ.21) + Lâm Khấp (Đ.41) + Thái Xung (Th.3) + Thiếu Hải (Tm.3) + Thông Lý (Tm.5) + Túc Tam Lý (Vi.36) trị mụn nhọt mọc ở lưng (Châm Cứu Đại Thành).
17. Phối Du Phủ (Th.27) + Đại Lăng (Tb.7) + Đàn Trung (Nh.17) + Thiếu Trạch (Ttr.1) trị vú sưng (Châm Cứu Đại Thành).
18. Phối Côn Lôn (Bq.60) + Dương Lăng Tuyền (Đ.34) + Hạ Liêu (Bq.34) + Nhân Trung (Đc.27) + Thúc Cốt (Bq.65) + Xích Trạch (P.5) trị lưng đau do khí (Y Học Cương Mục).
19. Phối Bá Lao + Hợp Cốc (Đtr.4) + Khúc Trì (Đtr.11) + Thập Tuyên + Túc Tam Lý (Vi.36) trị cảm nắng, hoắc loạn (Thần Cứu Kinh Luân).
20. Phối Hạ Liêm (Đtr.8) + Hiệp Khê (Đ.43) + Ngư tế (P.10) + Thiếu Trạch (Ttr.1) trị vú sưng (Thần Cứu Kinh Luân).
21. Phối Chí Âm (Bq.67) + Côn Lôn (Bq.60) + Thông Cốc (Bq.66) + Thúc Cốt (Bq.65) trị mụn nhọt (Ngoại Khoa Lý Lệ).
22. Phối Thận Du (Bq.23) + Thứ Liêu (Bq.32) + Yêu Dương Quan (Đc.3) trị lưng đau do hàn (Lâm Sàng Kinh Nghiệm )
23. Phối Nữ Tất trị bờ tóc sau cổ bị lở loét (Châm Cứu Học Thượng Hải).
24. Phối Hợp Cốc (Đtr.4) trị trúng phong (Châm Cứu Học Thượng Hải).
25. Phối Cách Du (Bq.17) trị đơn độc (Châm Cứu Học Thượng Hải).
26. Phối Côn Lôn (Bq.60) trị lưng + đùi đau (Châm Cứu Học Thượng Hải).
27. Phối Túc Tam Lý (Vi.36) + Thân Mạch (Bq.62) trị động mạch bị cứng (Châm Cứu Học Thượng Hải).
28. Phối Thập Tuyên + Nhân Trung (Đc.27) trị trúng nắng (Châm Cứu Học Thượng Hải).
29. Phối Ngân Giao (Đc.28) + Áp Thống Điểm (A Thị Huyệt) trị lưng bị chấn thương cấp (Châm Cứu Học Thượng Hải).
30. Phối Thận Du (Bq.23) + Quan Nguyên Du (Bq.28) + Hoàn Khiêu (Đ.30) + Túc Tam Lý (Vi.36) + Tam Âm Giao (Ty.6) trị thần kinh tọa đau (Châm Cứu Học Giản Biên) (Châm Cứu Học Thượng Hải).
Châm Cứu:
Châm thẳng 0, 5-1 thốn - khi trị chấn thương cấp ở vùng thắt lưng, dùng kim tam lăng chích nặn ra máu.
Ghi Chú: Không kích thích mạnh quá vì có thể làm tổn thương thần kinh và mạch máu.
*Tham Khảo:
. “Thiên ‘Thích Ngược’ (TVấn.36) ghi: Nếu lưng và cột sống đau, trước hết hãy thích huyệt Uỷ Trung cho ra máu..."Chứng ngược phát từ kinh Túc Thái Dương, khiến lưng đau, đầu nặng, rét từ phía lưng, trước hàn sau nhiệt, sốt cao. Lúc nhiệt, mồ hôi toát ra mà không gia?m bệnh, thích Uỷ Trung ra máu".
. “Thiên ‘Thích Yêu Thống’ (TVấn.41) ghi: “Khi Túc Thái Dương bệnh, gây đau ngang thắt lưng đau rút suốt vùng cột sống lên cổ, và lan đến xương khu, lưng như mang vật gì nặng, châm Uỷ Trung ra máu. Mùa Xuân không được châm cho ra máu.
. “Thiên ‘Thủy Nhiệt Huyệt Luận’ ghi: “Vân Môn (P.2), Ngung Cốt (Kiên Ngung - Đtr.15), Ủy Trung (Bq.40), Tủy Không (Yêu Du - Đc.2), 8 huyệt này để tả nhiệt ở tứ chi” (TVấn 61, 19).
. “Huyết trệ ở dưới: châm ra máu huyệt Ủy Trung (Bq.40) hoặc cứu Thận Du (Bq.23) + Côn Lôn (Bq.60) càng hay”(Đan Khê Tâm Pháp)
Các bài liên quan